Artisjokken; Carciofi alla Romana

artisjokken

In Nederland zie je niet vaak artisjokken in de moestuin, ze zijn niet winterhard. Hier in Umbrië overleven ze de meeste winters en heeft heeft bijna iedereen ze in de tuin staan. Toch kun je ook in Nederland prima artisjokken kweken, en dat is een uitgelezen mogelijkheid om echt kennis te maken met de groente en om te wennen aan de smaak. Artisjokken zijn een heel oud cultuurgewas, en werden al door de Egyptenaren en Romeinen gegeten. Het is een overblijvend gewas, dat is ontstaan door veredeling van wilde distels.

 

Vermeerdering en opkweek

Zaai artisjokken binnenshuis vanaf maart. Gebruik een of twee zaden per potje, en laat uiteindelijk één plant per potje staan. Plant ze vanaf half mei in de volle grond. Gezaaide planten gaan in Nederland niet gemakkelijk in hetzelfde jaar bloeien, daarvoor is ons seizoen te kort. De planten vormen echter een fors wortelgestel en lopen in het tweede jaar weer uit vanuit de ogen (knoppen) op het nog levende onderste stengel deel. Van deze scheuten laten je er 2 of 3 staan, de rest breek je af. De scheuten die blijven staan worden geschraagd door een flink wortelstelsel en zullen zich snel ontwikkelen om vanaf medio juni te gaan bloeien. De oogst valt dan in juli of augustus.

 

Bemesting

Een artisjok is een forse plant die stevig gevoed moet worden. Gebruik daarom stalmest of compost met koemestkorrel. Bemest elke plant afzonderlijk. In de winter kan je de planten afdekken met een laag verse compost, dat beschermt ze tegen de vorst en brengt ook voeding bij de plant.

 

Oogsten en bewaren

Een artisjok wordt geoogst als de bloemknop groot genoeg is, en voordat de eigenlijk bloei intreed. Het moment is een beetje lastig te bepalen en vereist wat ervaring. Een te slanke bloemknop is nog onrijp. Een rijpe bloemknop is bolvormig en de onderste bloemblaadjes (schubben) liggen niet meer dicht tegen de bloemknop aan maar gaan los staan. Een enkele plant kan meerdere bloemhoofden voortbrengen. Als we de bloemen laten doorbloeien, komt er een prachtig blauw hart in, een beetje als een bovenmaatse distel. Een artisjok is daarmee ook een aanwinst voor een decoratieve moestuin. Eenmaal geoogst zijn artisjokken gevoelig voor uitdrogen. Ze kunnen hooguit nog een week bewaard worden in de koelkast.

 

recept artisjokken

 

Het mediterrane dieet

In de vijftiger jaren werd het mediterrane dieet bestudeerd om te verklaren, waarom er in die regio zo weinig problemen waren met hart- en vaatziekten in vergelijking met andere regio’s ter wereld. Tegenwoordig word een mediterraan dieet aanbevolen als een hart-gezond dieet en is gebaseerd op gezonde plantaardige oliën, fruit, groenten, noten en vis. Artisjokken worden veel gebruikt in de regio’s rondom de middellandse zee.

 

Artisjokken en gezondheid

Al bij de oude Grieken en Romeinen was de artisjok bekend als een groente, die de spijsvertering bevordert. Artisjokken zijn goed voor diabetespatiënten, omdat het de bloedsuikerspiegel verlaagt, ze bevatten veel vezels, het voorkomt constipatie en het verkleint het risico op darmkanker. In de fytotherapie wordt de artisjok ook als afrodisiac gebruikt. Er zitten er veel gezonde vitaminen in de artisjok vitamine: B1, B2, B3, B5, B6, C en K. Qua mineralen bevat het koper, ijzer, magnesium, fosfor, mangaan, zink en calcium, verder sillymarin, ferulazuur en koffiezuur allemaal sterke antioxidanten en cynarine, een fytonutriënt met bijzondere eigenschappen voor de smaak. Het hydroxykaneelzuur cynarine maakt andere voeding en drank zoeter. Cynarine in artisjok is de reden dat wijn niet smaakt naast deze groente.

 

Recept: Carciofi alla Romana (gevulde artisjokken)

Artisjokken worden in Nederland weinig gegeten, het is een beetje een onbekende, luxe groente, die meer in het middellandse-zee gebied thuis hoort. De Carciofi alla Romana is een typisch gerecht uit de keuken van Lazio en in het bijzonder van Rome. In Italië is de artisjok altijd een populaire groente geweest en wordt veel gebruikt in de keuken.

 

Bereidingstijd: 30 minuten

Wat heb je nodig? (voor 4 personen)

4 grote artisjokken
170 g olijfolie
1 citroen
water

voor de vulling:
2 takjes munt
2 takjes peterselie
1 teentje knoflook
50 gr paneermeel
olijfolie
peper en zout

 

Bereiding

Trek voor het schoonmaken van de artisjokken huishoudhandschoenen aan of smeer je handen  in met citroensap, zodat je huid niet zwart wordt.

Verwijder het grootste deel van de steel en de dikkere buitenste bladeren  tot je bij de zachtere bladen komt

Schil de stelen en snijd ze grove stukken

Snijd de bovenkant van de artisjok weg en verwijder het binnenste deel, het “hooi”, met behulp van een theelepel  en leg de artisjok in een schaal met water en citroensap, zodat ze niet verkleuren.

Was de munt en peterselie, droog ze goed en hak ze fijn met de knoflook.

Doe het paneermeel in een schaaltje en voeg de gehakte kruiden toe, vervolgens de olijfolie, breng op smaak met zout en peper en meng alle ingrediënten goed,  tot het mengsel dik en compact is.

 

 

Vul elke artisjok met een lepel, ook tussen de blaadjes.

Verhit de olijfolie in een pan, leg de artisjokken met de onderkant naar boven en de geschilde stelen er in en voeg een glas water toe  en breng op smaak met zout.

Kook de artisjokken 30 minuten op een matig vuur met de deksel op de pan.

Controleer van tijd tot tijd en voeg, indien nodig, nog wat water toe: het water moet net iets boven de helft van de artisjok staan, zodat de artisjokken zacht worden.

Serveer het warm met de saus, of koud.

IMG_0377 (2)

Buon appetito!

 

 

mentaal fit

 

Je kunt de artisjokken eventueel 2-3 dagen in de koelkast bewaren. De gekookte stelen kan je gebruiken om de volgende dag een pesto te maken.

 

Recept: Pesto di Carciofi (pesto van artisjokkenstelen)

De stelen van artisjokken zijn uitermate geschikt om een pesto maken voor een pasta of om een bruschetta te besmeren, zonde dus om weg te gooien.

 

Bereidingstijd: 10 minuten

Ingrediënten voor 4 pers.
4 grote stelen van artisjokken
60 g olijfolie
2 takjes peterselie
30 g amandelen of walnoten
30 g Parmezaanse kaas
peper en zout

 

Bereiding

Rooster de noten even in een koekenpan, zodat ze nog meer smaak afgeven.

De stelen, die je bij het recept van Carciofi alla romana al gekookt hebt, snijd je in grove stukken

Doe stukken artisjokken stelen in een blender, samen met de geroosterde noten, 2 takjes peterselie en wat olijfolie en meng alles goed in de blender.

Voeg vervolgens de Parmezaanse kaas toe en peper en zout naar smaak, schenk steeds een beetje olijfolie toe totdat de pesto een mooie dikte heeft gekregen.

Meng de pesto door de gekookte pasta van jouw keuze.

Buon appetito!

 

 

Groeten uit Umbrië,
Anneke
 

Ciao, ik ben Anneke Bruijn, geboren in Nederland maar sinds 2006 woon ik in Italië, net buiten het dorpje Bettona midden in Umbrië.  Met veel plezier ontvang ik daar mijn gasten, lees hier meer!

 

Have your say